Demirci Mahallesi’nde bir araya gelen katılımcılar, Türk bayrakları eşliğinde Tirebolu-Doğankent kara yolunu takip ederek 100. Yıl Orman Parkı’na kadar yürüdü.

“MİLLETİMİZİN ONURU VE İSTİKLALİ SAVUNULDU”

Törende konuşan Giresun Valisi Mustafa Koç, vatan topraklarının kazanılmasında verilen mücadelenin unutulmaması gerektiğini vurguladı.

1916 yılında düşmanın ilerleyişine karşı canını siper eden Mehmetçiklerimiz, Harşit’te yalnızca bir hattı değil, milletimizin onurunu ve geleceğini savunmuştur. Burada yazılan destan, kurtuluş mücadelemize ilham olmuştur.

“STRATEJİK BİR SAVUNMA HATTIYDI”

AK Parti Giresun Milletvekili Ali Temür, Harşit Zaferi’nin öğrencilere mutlaka öğretilmesi gerektiğini ifade etti.

17. Komando Tugay Komutanı Tuğgeneral Burak Yılmaz ise Harşit savunmasının sınırlı imkanlara rağmen yüksek disiplin ve kararlılıkla başarıya ulaştığını belirtti. Yılmaz, savunma hattının Karadeniz kıyılarının işgal edilmesini engellediğini ve ordunun stratejik anlamda zaman kazanmasını sağladığını söyledi.

“HARŞİT GEÇİLEMEDİ”

Orman Genel Müdür Yardımcısı ve Harşit Savunması Vakfı Başkanı Mustafa Özkaya da konuşmasında, Harşit’in düşmana geçit vermediğini vurgulayarak, “Bir düşünürün ifadesiyle; bir Çanakkale geçilememiştir, bir de Harşit geçilememiştir” dedi.

Program kapsamında fidan dikimi de gerçekleştirildi.

Törene eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, sivil toplum kuruluşu temsilcileri, kaymakamlar, belediye başkanları, öğretmenler ve öğrenciler katıldı.

Harşit Zaferi’nin 108. yılı Giresun’da törenle anıldı yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

ÜNLÜ: SESİ UZAĞA GİDEN, PARLAYAN, KALABALIKLARLA OLAN, DEDİKODUSU YAPILAN

Bütün bu olup bitenler, son tahlilde “internet ünlüleri” parantezine alınıyor. Sahadaki yeniler de tarihte hep olduğu üzere, tanınır olmayı karşılayan ünlü, şöhretli ve benzeri kelimelerle tarifleniyor. Peki, tarihin bilinebildiği ilk çağlarından itibaren “ünlü” neydi, nasıldı, kimdi? Birisi, ne biçimde, neyle “şöhret” olabiliyordu?

Bir kavramın, toplum zihninde nasıl algılandığının dair önemli işaretler veren kelime kökenlerine göre, “ünlü” ve “şöhret” kelimeleri bizde de çok isabetli anlamlar içeriyor. Türkçe, ses veya nida anlamındaki “ün” kökünden gelen “ünlü”, sesi uzağa giden, adı yüksek sesle bağırılan kişi oluyor. Arapça “şhr” kökünden türeyen “şöhret” ise bir şeyi açığa çıkarmak, ilan etmek, sergilemek ve “Ay gibi parlamak” anlamları taşıyor.

Batı dillerindeki “celebrity” (ünlü) ise Latince “kalabalık, bir yere üşüşme” anlamına gelen celebrer kelimesinden türeme. Antik Yunanca’dan gelen “fame” kelimesi de (şöhret), söylenti, hakkında çokça konuşulan ve dedikoduyu da kapsayan bir anlamı karşılıyor. Ayrıca, parlak yıldız anlamında “star” da 18’inci yüzyıldan itibaren, öncelikle tiyatrocular için kullanılır olmuştu.

Oya Şakı Aydın’ın İmge Kitabevi’nden çıkan “Arenadan Ekrana Şöhret Kültürü” isimli kitabında da bu anlamlar eşliğinde tarihsel örnekler sıralanmakta. Buna göre, antik dünyada “ün”, bugünkü gibi geçici bir beğeni değil, “ölümsüzlük”le eşdeğerdi. Ünü belirleyen faktörler; aristokrasi, soy (krallar), askeri başarı (komutanlar) ve inşa etme (sunak, tapınak yaptırma) çizgisinde ilerlerdi. Krallar, otomatikman ünlüydü. Komutanlar, başarılı bir savaşın ardından şöhret kazanırdı. Nispeten sıradan biri ise bir vesile yaptırdığı tapınak ile tanınır kişi olabiliyordu. Ayrıca gladyatörler, olimpiyat yarışmacıları, rahip ve rahibeler, falcılar arasından da ünlüler çıkmaktaydı.

ESKİ MISIR’DA ÜNLÜ OLMAYANIN ÖBÜR DÜNYADA YOK OLACAĞINA İNANILIRDI

Eskiden ünlü olmak, ölümden sonra hatırlanma “garantisi” de almaktı. Mısırlılar için birinin adının anılmaz oluşu, o kişinin öbür dünyada da yok olacağı anlamına geliyordu. Firavunların piramitler üzerinde bu kadar titizlenmesi, onlardan çok geri statüdeki kişilerin de kalıcı mezarlar konusunda ısrarcı olmaları hep bu inanıştan kaynaklanmaktaydı.

ÜNLÜLERE TAPINMA

Şöhretli bir kişinin, bir süre sonra insanüstü bir varlık olarak görülüp, tapınma nesnesi haline gelmesi de eski çağların yaygın patolojilerindendi. Birçok kral, komutan ve rahip için yaptırılan heykel ve sunaklar, bir süre sonra tam teşekküllü bir tapınak haline dönüşebilmekteydi. Antik çağın “kült merkezleri”, bugünün “hayran kulüpleri”nin benzerleri gibiydi.

İSKENDER KÖYLERE KADAR HEYKEL VE BÜSTLERİNİ YOLLAMIŞTI

Makedon kralların en ünlüsü olan III. Aleksandros (İskender) ise hayattayken “tanrısal onurlar” talep etmişti. Kendisine “büyük” dedirten, şahsına tapınım isteyen, bunun için tapınaklar inşa ettiren İskender, heykeltraş ve ressamların hayallerinden uydurdukları “tanrıları” örnek alarak, farklı zamanlarda farklı tanrılara benzemeye çalışır, kendisinin o tanrı olduğunu iddia ederdi. İskender, bu “PR çalışması”nda heykel ve büstlerini de agresif bir biçimde kullanmıştı.

İskender, gerek düzenlediği emirnameler gerekse de geniş topraklar üzerindeki yöneticileriyle halkın, heykel ve büstlerine “İskender’in ta kendisi” gibi saygı göstermesinin düzenini kurmuştu. Köylere kadar büstlerini yollayan İskender, şehirlerde de yüksekliği en az 5-6 metreden başlayıp 10 metreye kadar ulaşan devasa heykellerini koyduruyordu. Bu durum, İskender açısından “ubiquity” (her yerdelik) algısı sağlıyordu. Halkta da “Devlet burada ve bizi izliyor.” düşüncesi yaygınlaşıyordu.

Roma İmparatorluk kültünde de benzer durumlar vardı. Buna göre imparatorun heykeli sadece bir heykel değildi. O heykelin önünde törenler yapılır, kurban kesilir, tütsü yakılırdı. Heykele yapılan bir hakaret, doğrudan imparatorun şahsına yapılmış olarak görülür, hatta vatana, vatanın değerlerine yapılmış bir ihanet sayılırdı.

ANTİK ÇAĞDA “FİLTRE”, HEYKELTRAŞ SAHTEKARLIĞIYLA SAĞLANIRDI

Bugün, internet ünlülerinin kendilerini, “daha güzel, daha yakışıklı” göstermek için kullandıkları en yaygın tekniklerden birisi olan “filtre”nin benzeri eski devirlerde de vardı. Devrin heykellerinde krallar, imparatorlar, gerçek fiziki görünüşlerinin çok ötesinde her türlü olumlu “en” dikkate alınarak şekillendirilirdi. Kısa boylu bir kral “uzun boylu”, iddialı bir yüz fiziği olmayan imparator “yakışıklı” yapılırdı. Zaten, bu kişileri canlı olarak yakından görme fırsatı neredeyse hiç olmayan halk da yöneticisini ancak heykeltraşın sahtekarlık ve ustalığı ölçeğinde tanımış olurdu. Öte yandan, Roma sikkeleri üzerine imparator suratlarının nakşedilmesi de yine imparatoru yaygın bir görünürlük sistemine sokma amacı gütmekteydi.

Antik toplumlarda ama en çok Yunan ve Roma’da ölen büyüklerin birden fazla balmumu maskelerini çıkartıp, bunları evlerine, evlerinin çevresindeki kamusal alanlara asmak da bir başka “şöhret” çalışması sayılabilirdi. Genellikle varlıklı ailelerin sergilediği bu tutum, bir yandan ailenin “itibarlı” sayılmasına kapı aralıyor, bir yandan da “atalar tapınımına” görsel destek sağlıyordu. Buradaki fetiş, “Ailemizden hiç kimse aslında ölmüyor, ünümüz bu maskelerde / heykellerde devam ediyor.” şeklindeydi.

“REKLAMIN İYİSİ KÖTÜSÜ OLMAZ”, ESKİ ÇAĞLARDA DA VARDI

Bugün var olan, bir şekilde şöhret olma ve onu koruma noktasında utanç verici mesaj ve yöntemlerden bile yararlanma dürtüsü, eski çağlarda da zaman zaman görülmekteydi. “Negatif şöhret” denilen bu olgu, bazen kamusal otorite ve halk tarafından bazen de bizzat “ünlü” tarafından sağlanırdı.

Suçluların meydanlarda yüzüne tükürülmek, dövülmek, parçalanmak, yakılmak gibi muamelelere maruz bırakılması “negatif şöhret” açısından yaygın bir gelenekti. Bazen de “ünlü” olana nefret öyle yaygın ve güçlü hale gelirdi ki, adı geçen kişi için “tarihten silme” uygulaması yapılır, kişi şehirden / ülkeden sürülür, nerede adı geçiyorsa bu kazınır, ailesinin de toplumda bilinen ismini değiştirmesi istenirdi.

“Sırf ünlü olmak için” genel kabullere aykırı tavırlara örnek gösterilecek bir olayı ise Herostratos isimli bir antik Yunanlı gerçekleştirmişti. Herostratos, adı “tarihe geçsin” diye, putperest Yunanların en önemli tapınaklarından birisi olan İzmir Efes’teki Artemis Tapınağı’nı yakmıştı.

Ümit Yenişehirli yazdı: Eski devir fenomenleri yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

“MEDENİYET YIKAN” DEPREMLER

Gerçekten de açık güncel kaynaklar ile tarihi şahitlikler, o bölgenin, sadece güncellenmiş felaket halleriyle değil, geçmişinin de ne kadar hareketli bir jeolojik gerçekliğe sahip olduğunu göstermekte. Bölge; bidayetten bu yana Doğu Anadolu Fay Hattı ve Ölü Deniz Fay Sistemi üzerinde yer aldığı için antik çağlarda da birçok felakete sahne olmuştu. Hatta, bu özelliğinden dolayı, literatürde yer alan, “medeniyet yıkan depremler” tabiri bu topraklar için de kullanılmıştı.

“BÜTÜN DÜNYA ANTAKYA’DAKİ TEK BİR EV GİBİYDİ VE O EV ÇÖKTÜ”

Bölgedeki en eski ve trajik kayıtların ilki, ticaret ve yönetimin merkezi olan Antiokheia (Antakya) üzerinde yoğunlaşmıştı. MS 115 yılında meydana gelen Antakya depremi, bu önemli şehri, bir daha asla eski görkemine kavuşamayacak şekilde tahrip etmişti.

Roma İmparatoru Trajan’ın da şehirde olduğu sırada yaşanan depremde, o zamanki Antakya neredeyse tamamen yok olmuştu. İmparator, deprem sırasında bir pencereden atlayarak kurtulmuş, günlerce, hipodromda bir çadırda barınmak zorunda kalmıştı. İmparator kadar şanslı olmayan 200 bini aşkın insan ise hayatını kaybetmişti. Antik çağ tarihçisi Cassius Dio, 115 depremini, “Bütün dünya tek bir evde toplanmış gibiydi ve o ev onların üzerine çöktü.” sözleriyle anlatmıştı.

YARDIM VE TALANA GELENLER “YERİN DİBİNE BATAN MARAŞ”I BULAMAMIŞTI

Maraş’ta 1114 yılında meydana gelen deprem ise hem kelimenin gerçek anlamıyla “yıkıcılığı” – kimi hesaplamalara göre 7 moment büyüklüğündeki deprem 9 şiddetinde hissedilmişti – hem de siyasi etkileriyle tarihe geçmişti. Maraş – Pazarcık – Türkoğlu segmentini tamamen kıran bu deprem, dönemin tarihçileri olan Urfalı Mateos ve Süryani Mihail tarafından, “yok oluş” şeklinde tarif edilmişti. Binalar, sarsıntılar sonucu yumuşak toprağa, yerin derinliklerine gömülmüştü. Öyle ki, çevre bölgelerden yardım ya da talana gelenler, “şehrin nerede olduğunu bulamamışlardı.”

KÖY YUTAN YARIKLAR, GÖLE DÖNÜŞEN VADİLER

Şehirde yaşayan yaklaşık 40 bin kişinin neredeyse tamamının öldüğü tahmin edilmekteydi. Maraş’ın tamamı ile kısmen Urfa ve Antakya, “bir deniz gibi dalgalanmış”, bölgenin tabiat şekli değişmişti. Bazı köyler, bir bütün halinde, açılan yarıklara “düşerek” kaybolmuştu. Depremin çok şiddetli kış aylarına denk gelmesi ise ilave trajedilere yol açmıştı. Ceyhan Nehri ve çevresindeki su yatakları yön değiştirmiş, karla karışık devasa heyelanlar vadileri kapatmıştı.

Deprem sonrası bölgeyi gezen Efesli Malalas’ın kaleme aldıkları da felaketin boyutunu gözler önüne sermekteydi: Bir dağın, vadinin önünü kapadığını gördük. Orada hemen bir göl oluşmuştu. Evlerinden çıkanlar, tanıdıkları yol ve tepelerin yok olduğunu görünce akıllarını yitirecek gibi olmuşlardı. Bir köyde insanlar bizlere gelip, yalvararak, ‘Dağlar üzerimize yıkıldı, bizi saklayın.’ diye bağırıyorlardı.

SELÇUKLULARLA HAÇLILAR SAVAŞI BIRAKIP KURTARMA FAALİYETLERİNE KATILMIŞTI

Bölgenin; Haçlı sürüleri, Urfa Kontluğu, Antakya Prensliği, Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları ve Danişmendler arasında bölüşülmüş olması ise büyük afetin farklı farklı siyasi sonuçlarını gündeme getirmişti. Bu sonuçlardan birisi de savaş halinde olan Haçlılarla Selçukluların, cenaze definleri ile hayatta kalanlara yardım gerekliliğinden dolayı bir süre muharebelere ara verip, ortaklaşa kurtarma faaliyetlerine girişmeleriydi.

EVLİYA ÇELEBİ’NİN “DEPREM NOTLARI”

Sonuçta, eski depremlerin üzerine ilave olarak; 1268 Kilikya, 1513 Maraş, Malatya, Adıyaman, 1544 Elbistan, 1795 Maraş, 1822 Gaziantep, Kilis, Antakya, Halep ve 1872 Amanos depremleriyle birlikte Asrın Depremi’nin de sınırlarını çizen bölge, belirli aralıklara biriken sismik enerjisini boşaltan bir “deprem durağı” olarak tarihteki yerini koruyor.

Ümit Yenişehirli yazdı: Asrın Felaketi’nin antik izleri yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

ŞEHİTLER İÇİN SAYGI DURUŞU VE DUA

“BU TOPRAKLAR BÜYÜK FEDAKARLIKLARLA VATAN OLDU”

Törende konuşan İl Milli Eğitim Müdürü Bilal Yılmaz Çandıroğlu, vatanın büyük bedeller ödenerek kazanıldığını vurguladı. Çandıroğlu, Sarıkamış, Çanakkale ve Van’da verilen şehitleri hatırlatarak, “Bu topraklar için canını feda edecek yiğitlerimiz geçmişte vardı, bugün de var, yarın da olacak” ifadelerini kullandı.

ANITA KARANFİLLER BIRAKILDI

Anma programı; Van Valisi ve Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Ozan Balcı, İl Emniyet Müdürü Murat Mutlu, İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Mücahit Avkıran ile öğretmen ve öğrencilerin anıta karanfil bırakmasının ardından sona erdi.

Van’da ‘120 Kahraman Çocuk’ dualarla anıldı yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ocak 1923’te imzalanan Lozan Mübadele Antlaşması kapsamında, Yunanistan’daki Müslüman nüfus ile Türkiye’de yaşayan Hristiyanlar yer değiştirmeye zorlandı. Tarihe “zorunlu nüfus mübadelesi” olarak geçen bu süreç, yalnızca sınırları değil, hayatları da kökten değiştirdi.

ZORUNLU GÖÇÜN ARKA PLANI

Lozan Mübadilleri Vakfı Genel Sekreteri Esat Halil Ergelen, mübadele sürecinin Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılması ve Milli Mücadele’nin ardından şekillendiğini belirtti.

Ergelen, Yunanistan’ın Anadolu’yu işgali ve Türk ordusunun 30 Ağustos 1922’de kazandığı zafer sonrası, yaklaşık 1 milyon Rum’un Yunan ordusuyla birlikte Anadolu’yu terk ettiğini ifade etti.

Bu kitlesel göçün, nüfusu yaklaşık 5 milyon olan Yunanistan’da ciddi güvenlik ve barınma sorunlarına yol açtığını dile getiren Ergelen, çözümün Kuzey Yunanistan’daki Türk nüfusun yaşadığı bölgelere Rum göçmenlerin yerleştirilmesiyle arandığını söyledi.

“ULUSLARARASI ANLAŞMAYLA İNSAN TAKASI”

Lozan görüşmelerinde en hızlı uzlaşılan başlıklardan birinin mübadele olduğunu vurgulayan Ergelen, “Mübadele kelimesi emtia takası için kullanılır. Tarihte belki de ilk kez, uluslararası bir anlaşmayla insan değişimi yapıldı.” dedi.

Bu süreçte yaklaşık 1,5 milyon Rum’un Türkiye’den Yunanistan’a, 500 bine yakın Müslüman Türk’ün ise Yunanistan’dan Anadolu’ya göç ettiğini belirten Ergelen, özellikle Kapadokya’dan giden ana dili Türkçe olan Karamanlı Rumların yürüyerek limanlara ulaştığını ve buradan gemilerle Yunanistan’a gönderildiğini anlattı.

MÜBADİLLER ANADOLU’NUN DÖRT BİR YANINA YERLEŞTİRİLDİ

Müslüman Türklerin Anadolu’ya deniz ve demir yoluyla geldiğini aktaran Ergelen, mübadillerin Rum ve Ermenilerden boşalan bölgelere iskan edildiğini söyledi.

Ege, Karadeniz ve Akdeniz kıyıları boyunca birçok yerleşim yerinin mübadillerle şekillendiğini ifade eden Ergelen, tütüncülük, tarım ve ticaretle uğraşan ailelerin bölgesel özelliklere göre yerleştirildiğini belirtti.

ACILAR KUŞAKTAN KUŞAĞA AKTARILDI

Kendisinin de üçüncü kuşak mübadil torunu olduğunu dile getiren Ergelen, dedelerinin ve ninelerinin vatan hasretiyle yaşadığını söyledi. Mübadeleyle yaşanan dramın yalnızca rakamlardan ibaret olmadığını vurgulayan Ergelen, “Bu acılar bugün hâlâ çocukların ve torunların hafızasında yaşıyor.” dedi.

ATALARININ İZİNİ SÜREN MÜBADİLLER

Lozan Mübadilleri Vakfı olarak mübadillerin köklerine ulaşması için çalışmalar yürüttüklerini aktaran Ergelen, 2000 yılında “Merhaba Doğduğum Toprak” adıyla Yunanistan’a geziler düzenlediklerini söyledi.

Yapılan arşiv çalışmaları ve saha araştırmaları sonucunda, mübadillerin atalarının yaşadığı köyleri bulmalarının mümkün hale geldiğini ifade etti.

Türk-Yunan nüfus mübadelesinin 103. yılı yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

KAYITLAR MİLATTAN SONRA 333 YILINA UZANDI

Prof. Dr. Maden, kuzey ışıklarına ilişkin en eski kayıtların milattan sonra 333 yılına kadar uzandığını belirterek, Doğu Roma ve Bizans dönemine ait kroniklerin bu doğa olayına önemli yer ayırdığını söyledi. İstanbul başta olmak üzere Urfa ve Adana gibi kentlerde ilk ve orta çağda, Gümüşhane’de ise özellikle Cumhuriyet döneminde kuzey ışıklarının gözlemlendiğine dair çok sayıda belgeye ulaşıldığını aktardı.

KUZEY IŞIKLARI, FELAKETLERİN HABERCİSİ SAYILMIŞ

Tarihsel kayıtlarda kuzey ışıklarının çoğu zaman savaş, kıyamet ve büyük felaketlerle ilişkilendirildiğine dikkat çeken Maden, bu durumun dönemin inanç dünyasını yansıttığını ifade etti. Bizanslı tarihçi Kritovulos’un eserlerinde de bu doğa olayına dair dikkat çekici anlatımlar bulunduğunu belirten Maden, Fatih Sultan Mehmet’in doğumu ve tahta çıkışı döneminde fecr-i şimali görüldüğüne dair kayıtların yer aldığını aktardı.

CUMHURİYET ARŞİVLERİNDE ÇARPICI BELGELER

Cumhuriyet dönemine ait verilerin büyük bölümünün Kandilli Rasathanesi arşivlerinde yer aldığını söyleyen Prof. Dr. Maden, özellikle 1938 ve 1940 yıllarındaki gözlemlerin dikkat çekici olduğunu belirtti. 1940 yılında yaşanan yoğun güneş fırtınası nedeniyle Türkiye’nin birçok il ve ilçesinde kuzey ışıklarının görüldüğünü ifade eden Maden, bu duruma ilişkin resmi yazışmalara ulaşıldığını kaydetti.

ASKERLER YANGIN SANDI, TELEFON HATLARI SUSTURULDU

1940 yılında Gümüşhane ve çevresinde gözlemlenen olayın etkisinin oldukça güçlü olduğunu vurgulayan Maden, Zigana Karakolu’nda görevli askerlerin gökyüzündeki kızıllığı yangın sanarak çevre ilçeleri aradığını anlattı. Aynı dönemde Maçka’da telefon santrallerinin geçici olarak devre dışı kaldığına dair kayıtların da bulunduğunu belirten Maden, bu verilerin güçlü bir güneş fırtınasına işaret ettiğini söyledi.

TÜRKİYE’YE ÖZGÜ İLK KAPSAMLI ÇALIŞMA

Prof. Dr. Nafiz Maden’in kitabı, Anadolu’da kuzey ışıklarının tarihsel seyrini bilimsel ve arşiv temelli verilerle ortaya koyarak, Türkiye’de bu alanda hazırlanan ilk kapsamlı kaynak olarak öne çıkıyor.

Anadolu’nun Kuzey Işıkları tarihi kitapla gün yüzüne çıktı yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

AŞIBOYASIYLA YAPILMIŞ, BİNLERCE YIL SAKLI KALMIŞ

Araştırmacılar, el siluetinin kırmızı tonlu pigment veren aşıboyası kullanılarak yapıldığını belirledi. El izinin, daha sonraki dönemlerde çizilen hayvan figürleri ve diğer kaya resimlerinin altında kalması nedeniyle bugüne kadar fark edilmediği ifade edildi.

67 BİN 800 YILLIK GEÇMİŞE IŞIK TUTUYOR

Bilimsel analizler sonucunda, el kalıbının en az 67 bin 800 yıl öncesine ait olduğu değerlendirildi. Bu bulgu, söz konusu çalışmayı şimdiye dek bilinen en eski kaya sanatı örneklerinden biri, hatta en eskisi konumuna taşıyabilecek nitelikte görülüyor.

İLK İNSAN TOPLULUKLARININ İZLERİ

Zamanla silikleşen el izinin, yerli Avustralyalıların ataları olduğu düşünülen erken insan toplulukları tarafından mağara duvarına işlendiği tahmin ediliyor. Uzmanlar, bu tür kaya sanatlarının insanlığın soyut ve sembolik düşünme yetisini geliştirmeye başladığı döneme dair önemli ipuçları sunduğunu vurguluyor.

BİLİM DÜNYASINDA YANKI UYANDIRDI

Keşfe ilişkin bulgular, uluslararası saygın bilim dergilerinden Nature’da yayımlandı. Araştırmacılar, çalışmanın insanlık tarihinin kültürel ve zihinsel evrimini anlamada kritik bir dönüm noktası olduğunu ifade ediyor.

Endonezya’da 67 bin yıllık el izi keşfi: Tarihin en eski kaya sanatı olabilir yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

OSMANLICA VE LATİN HARFLERİ BİR ARADA

“Emanet Memurluğu Eşya-yı Cürmiye Defteri” başlığını taşıyan kayıt defterinin, Osmanlıca ile Latin alfabesinin birlikte kullanıldığı nadir örneklerden biri olduğu kaydedildi. Defterin, dönemin adli emanet uygulamalarına ışık tuttuğu ve kurumsal hafıza açısından önemli bir belge niteliği taşıdığı ifade edildi.

TARİHİ ESER NİTELİĞİ TAŞIYOR

Adalet Bakanlığı’nın başvurusu üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan ön raporda, söz konusu defterin, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gereken taşınır kültür varlığı olduğu belirtildi. Raporda, defterin tescile tabi olduğu ve ilgili mevzuat gereği yurt dışına çıkarılamayacağı da vurgulandı.

ASLINA UYGUN ŞEKİLDE RESTORE EDİLECEK

Ankara Müdde-i Umumiliği (Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı) adına üretilen defterin, kağıt restoratörleri tarafından aslına uygun şekilde restore edileceği bildirildi. Defterin korunarak gelecek nesillere aktarılması ve tarihsel bir belge olarak muhafaza edilmesi hedefleniyor.

“GELECEK NESİLLER İÇİN MUHAFAZA ALTINA ALDIK”

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Adli Emanet Büro Müdürü Mehmet Semih Demir, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, şu ifadelere yer verdi:

Adalet Bakanlığı ve Ankara Adliyesi olarak bu defterin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için gerekli çalışmaları başlattık. Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlarla iş birliğimiz sürüyor.

Ankara Adliyesi’nde 1926 tarihli adli emanet defteri gün yüzüne çıktı yazısı ilk önce EnSonHavadis üzerinde ortaya çıktı.

ZORBA VİKİNGLERİN ZORBA TORUNLARI

Tarihin bir cilvesi; bugün ABD’nin zorbaca tutumunu geriletmeye çalışan Danimarka Krallığı, mazisinde gerek uzak ataları Vikingler, gerekse de nispeten yakın tarihteki selefleri eliyle “Grönland’a çöken” bir ülke. Sık sık, ısrarla – Mesela, bu ülkedeki intihar oranları oldukça yüksek – “dünyanın en huzurlu, insancıl ve müreffeh” ülkeleri arasında lanse edilen Danimarka, hemen her zaman, başkalarının huzuru için pek de ince düşünen insanların yaşadığı bir coğrafya değildi.

Britannica Ansiklopedisi için Rasmus Ole Rasmussen tarafından kaleme alınan Grönland Tarihi Maddesi’ndeki bilgilere göre, bugün Danimarka, İsveç, Norveç ve İzlanda ile Kuzey Ülkeleri olarak anılan bölge, bir başka deyişle Viking ya da İskandinav bölgesi, asırlarca etrafına acımasızca saldıran pagan Vikinglerin vatanıydı. Orta çağ sonrası Danimarka sömürge yasalarının maddeleri arasında yer alan, “köleleri diri diri yakma, uzuv kesme” gibi maddeleri coşkuyla uygulayanlar da yine Vikinglerin torunlarıydı.

Vikingler, o meşhur ince, uzun teknelerine atlayıp, bugünkü Grönland’da asırlardır yaşayan İnuitleri bölgeden kovmuş, kalmakta ısrar edenleri de yine o meşhur baltalarıyla kıyıma uğratmışlardı. Günümüz Eskimolarının ataları olan İnuitler, ağırlıklı olarak balıkçılıkla geçinen kendi halinde, barışçıl bir milletti. İzleri, MÖ 2500’lere kadar takip edilebilen Grönland yerlileri, Avrupalı vahşilerin acımasız saldırılarına maruz kalmışlardı.

BABASI DA KENDİSİ DE KATİL OLAN KIZIL ERİK GRÖNLAND’I GASP ETMİŞTİ

Serkeş bir aileye mensup olan Eric Thorvaldsson, ailesinden aldığı “terbiye” ile babasının bir kopyası olmuştu. Sakallarının rengi ve öfkeli hallerinden dolayı “kızıl” lakabıyla anılan Erik, babasının bir komşusunu öldürmesi nedeniyle Norveç’ten İzlanda’ya sürülen bir ailede büyümüştü. Küçük Erik, gençliğe adım atarken kavgacı tutumuyla herkesi yıldırmış, sonunda yine komşularından “birkaç kişiyi” öldürünce hakkında sürgün cezası verilmişti.

İzlanda’yı MS 952 yılında terk eden Kızıl Erik, rastgele dolaşırken, Grönland’a gelmişti. Bu arada etrafına kendi gibi sürgün ya da kanun kaçkınlarını toplayan Erik Thorvaldsson, cezası bitip İzlanda’ya döndüğünde ise cani olmasının yanı sıra esaslı bir sahtekâr olduğunu da ortaya koyacaktı. Zira Grönland’a bolca yerleşimci çekebilmek için, “Herkesi Green Land’a (Yeşil Ülke) bekliyorum.” diye kampanya başlatmıştı. Erik, her tarafı buzlarla kaplı bir toprak parçasını “yemyeşil” diye pazarlıyordu. Kızıl Eric’in düşüncesi, yanına topladığı çapulcularla bölgenin yerlisi İnuitleri kolayca kovup, topraklara el koymaktı. Erik’in oğlu Leif Erikson da tıpkı babası gibi buradaki Viking / Danimarkalı nüfusunu arttırmıştı. Erikson, bir başka Avrupalı zorba olan Kristof Kolomp’tan yaklaşık 500 yıl önce kuzey Amerika bölgesinden kıtayı yağmalamaya başlamıştı.

VİKİNGLER NASIL BUHARLAŞTI?

Grönland adasını saldırganlıkla ele geçiren Vikingler, burada yaklaşık 500 yıl yaşamışlar, kasabalar, kiliseler kurmuşlardı. Ancak 15. yüzyıla gelindiğinde, tuhaf bir biçimde buradaki topluluk ortadan kaybolacaktı. Bu kayboluşla ilgili birçok tez ileri sürülmüştü. Bunlar arasında, Grönland’daki topluluğun “Küçük Buzul Çağı”