Türkiye'de 9,6 milyon kişiye diyabet taraması yapıldı

Diyabetle mücadelede erken teşhis ve düzenli sağlık kontrolleri, hastalığın yol açabileceği ciddi sağlık sorunlarının önlenmesinde önemini koruyor.

Sağlık Bakanlığının ülke genelinde yürüttüğü tarama ve takip çalışmaları kapsamında 2026 yılında milyonlarca kişi diyabet açısından değerlendirilirken, yüz binlerce kişinin hastalığı erken dönemde tespit edildi.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, aile hekimliklerinde Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden yürütülen çalışmalar kapsamında yıl boyunca 9,6 milyon diyabet taraması gerçekleştirildi.

Kontroller sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli sağlık takipleri başlatıldı. Ayrıca aile hekimleri tarafından yaklaşık 8,2 milyon izlem yapıldı.

DİYABETLİ HER 10 KİŞİDEN 4'Ü HASTALIĞININ FARKINDA DEĞİL

Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesi veya üretilen insülini etkili kullanamaması nedeniyle kandaki şeker seviyesinin yükselmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalık olarak tanımlanıyor.

Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel türü bulunan hastalık, kontrol altında tutulmadığında kalp, böbrek ve göz başta olmak üzere hayati organlarda kalıcı hasarlara neden olabiliyor.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde ortaya çıkan Tip 1 diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesiyle gelişirken her yaşta görülebiliyor. Diyabet vakalarının yüzde 90'ından fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise insülinin etkili kullanılamaması veya yeterli miktarda üretilememesi sonucunda ortaya çıkıyor. Bu tür, çoğu zaman belirgin şikayetlere yol açmadan ilerleyebiliyor.

Dünya genelinde 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı, hastalığa sahip her 10 kişiden 4'ünün ise tanı almadığı belirtiliyor. Bu nedenle erken teşhis ve düzenli kontroller, hastalığın neden olabileceği komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşıyor.

AİLE HEKİMLİKLERİNDE TARAMA VE TAKİP SÜRÜYOR

Sağlık Bakanlığı, diyabetin erken dönemde belirlenmesi ve tanı alan kişilerin tedavi süreçlerinin düzenli izlenmesi amacıyla aile hekimliklerinde tarama faaliyetlerini sürdürüyor.

HYP üzerinden yürütülen programla risk grubundaki kişiler değerlendirilirken hastalık tespit edilen bireylerin takipleri de düzenli olarak gerçekleştiriliyor. Bu kapsamda 2026'da yapılan 9,6 milyon taramada 376 bin kişiye tanı konulurken yaklaşık 8,2 milyon izlem işlemi tamamlandı.

291 DİYABET OKULUNDA EĞİTİM VERİLİYOR

Diyabetle yaşayan bireylerin hastalıklarını daha iyi tanımaları ve tedavi süreçlerini bilinçli şekilde yönetmeleri için ülke genelinde 291 Diyabet Okulu faaliyet gösteriyor.

Bu merkezlerde hastalar ve yakınlarına sağlıklı beslenme, ilaç ve insülin kullanımı, kan şekeri ölçümü, hastalık yönetimi ve fiziksel aktivite konularında eğitimler sunuluyor.

Hekim, diyabet hemşiresi, diyetisyen, psikolog, eczacı ve sosyal çalışmacıların katkısıyla yürütülen programlar, katılımcıların ihtiyaçlarına göre şekillendiriliyor. Bireysel ve interaktif yöntemlerle desteklenen eğitimler sayesinde hastaların günlük yaşamlarında hastalıklarını daha etkin yönetmeleri hedefleniyor.

2026 yılı içerisinde Diyabet Okullarında 5 binden fazla eğitim programı düzenlenirken bu çalışmalardan 50 binden fazla kişi yararlandı.

DİYABET POLİKLİNİKLERİNDE 52 BİNDEN FAZLA KİŞİYE EĞİTİM

Bakanlığa bağlı 334 sağlık tesisinde hizmet veren diyabet poliklinikleri de hastaların tedavi süreçlerine destek sağlıyor. Bu merkezlerde hekimler tarafından yönlendirilen bireylere hastalıklarının yönetimine yönelik kişiselleştirilmiş eğitimler veriliyor.

Eğitimlerde insülin enjeksiyonunun doğru uygulanması, kan şekeri takibi, karbonhidrat tüketiminin düzenlenmesi ve kan şekerinin aşırı düşmesi veya yükselmesi durumunda yapılması gerekenler üzerinde duruluyor.

Bu kapsamda 2026 yılında diyabet polikliniklerinde 52 binden fazla kişiye eğitim verildi.

DİYABET RİSKİNE KARŞI DÜZENLİ KONTROL UYARISI

Diyabet riskinin azaltılmasında dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması öne çıkıyor.

Özellikle fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü ve ileri yaş, Tip 2 diyabet açısından önemli risk faktörleri arasında bulunuyor.

Çocuklarda aşırı su tüketimi, sık idrara çıkma, sürekli uyku hali, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme ise Tip 1 diyabetin belirtileri arasında yer alıyor.

Uzmanlar, risk grubundaki kişilerin belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden aile hekimlerine başvurarak tarama yaptırmalarının önemine dikkati çekiyor. Diyabet tanısı bulunanların da tedavi ve kontrollerini aksatmaması, özellikle göz ve böbrek sağlığını korumaya yönelik takiplerini sürdürmesi gerekiyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}