Vitrinde var, satışta yok dönemi sona eriyor: İşletmelere ağır ceza

Tüketiciyi uygun fiyatlı bir ürünün ilanı veya vitrindeki fiyatıyla mağazaya çekip daha pahalı bir ürüne yönlendiren uygulamalara karşı yeni yaptırım dönemi başlıyor. Ticaret Bakanlığının denetimleri kapsamında, satışa sunulmak üzere sergilenen bir ürünün haklı bir gerekçe olmadan tüketiciye verilmemesi durumunda işletmeler idari para cezasıyla karşı karşıya kalacak.

Uygulama yalnızca fiziksel mağazalarla sınırlı olmayacak. Vitrin ve rafların yanı sıra e-ticaret siteleri ile dijital platformlarda sergilenen ürünler de denetim kapsamında değerlendirilecek.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili hükümleri doğrultusunda 2026 yılında uygulanacak ceza, satıştan kaçınılan ürünün vergiler dahil fiyatının yüzde 10'u üzerinden hesaplanacak. Ancak hesaplanan tutar 3 bin 973 liranın altında kalırsa, işletmeye bu tutardan daha düşük ceza uygulanmayacak.

"GEL-GEL" TAKTİĞİNE YAKIN TAKİP

Kamuoyunda "yemleme ve değiştirme" olarak bilinen yöntemde, tüketicinin dikkatini uygun fiyatlı bir ürünle çekerek mağazaya veya internet sitesine yönlendirilmesi, ardından ürünün çeşitli gerekçelerle satılmayarak daha pahalı alternatiflerin önerilmesi hedefleniyor.

Özellikle mobilya, elektronik, otomotiv, hazır giyim ve emlak gibi fiyat rekabetinin yoğun olduğu sektörlerde karşılaşılan "az önce satıldı", "stok tükendi", "bu sadece teşhir ürünü" veya "sistem güncellenmedi" şeklindeki ifadeler, tek başına satıştan kaçınmak için haklı gerekçe kabul edilmeyecek.

Bir ürünün tüketiciye satılmaması için ürün üzerinde açıkça "satılık değildir", "numunedir" veya "satılmıştır" gibi bir ibarenin bulunması ya da ürünün hasarlı olduğunun belgelenmesi gerekecek.

Bu şartların bulunmadığı durumlarda, vitrinde veya internet ortamında belirtilen fiyatla satışa sunulan ürünün tüketiciye satılması gerekecek.

KAMPANYALI ÜRÜNLERDE STOK ŞARTI

Kampanya kapsamında veya stoklarla sınırlı olarak satışa sunulan ürünlerde ise işletmelerin stok miktarını ve kampanyanın geçerli olduğu koşulları tüketiciye önceden açık ve anlaşılır biçimde bildirmesi gerekecek.

Böylece kampanyalı ürünlerin satışa sunulduğu izlenimi oluşturulduktan sonra stok bulunmadığı gerekçesiyle tüketicinin farklı ve daha pahalı ürünlere yönlendirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

CEZA ÜRÜNÜN FİYATINA GÖRE ARTACAK

Uygulanacak idari para cezası, satıştan kaçınılan ürünün fiyatına göre değişecek. Örneğin 2 bin liralık bir ürünün haklı gerekçe olmadan satılmaması halinde yüzde 10'luk hesaplama 200 liraya karşılık gelecek. Ancak yasal taban sınır nedeniyle işletmeye 3 bin 973 liradan az ceza uygulanamayacak.

Ürünün fiyatı yükseldikçe uygulanacak ceza da artacak. 40 bin lira değerindeki bir televizyonun satışından kaçınılması halinde ceza 4 bin lira olurken, 150 bin liralık bir mobilya takımında bu tutar 15 bin liraya ulaşacak.

İhlalin birden fazla tüketiciye yönelik tekrarlanması halinde ise her bir işlem için ayrı yaptırım uygulanabilecek. Ayrıca olayın niteliğine göre aldatıcı ticari uygulama ve yanıltıcı reklam hükümleri kapsamında ek yaptırımlar da gündeme gelebilecek.

TÜKETİCİLERİN BELGE TOPLAMASI ÖNEM TAŞIYOR

Uzmanlar ve tüketici örgütleri, satıştan kaçınma durumuyla karşılaşan vatandaşların yaşanan olayı mümkün olduğunca belgelemelerini öneriyor.

Vitrindeki veya raflardaki fiyat ile kasada talep edilen ücret arasında farklılık bulunması ya da ilanda yer alan ürünün tüketiciye verilmemesi halinde etiket fotoğrafı, ekran görüntüsü ve ilan görselleri gibi belgelerin saklanması önem taşıyor.

Tüketiciler, yaşadıkları mağduriyetleri e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığına ileterek şikayette bulunabilecek. Satın alma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ise Tüketici Hakem Heyetleri ilgili başvuruları değerlendirmeye devam edecek.

5 SEKTÖRDE SATIŞ UYGULAMALARI MERCEK ALTINDA

Denetimlerde özellikle fiyat rekabetinin yoğun olduğu bazı sektörlerdeki satış uygulamalarının yakından takip edilmesi bekleniyor.

Mobilya: Showroomlarda indirimli fiyatla sergilenen ürünlerin "teşhir ürünü" veya "üretimi sona erdi" gibi gerekçelerle satılmaması ve tüketicinin daha pahalı modellere yönlendirilmesi denetim konusu olabilecek. Ürün üzerinde açıkça satışa kapalı olduğuna dair bir ibare bulunmuyorsa teşhir ürününün satışının engellenemeyeceği belirtiliyor.

Elektronik: Telefon, televizyon ve beyaz eşya gibi ürünlerde kampanyalı fiyatla müşteri çekildikten sonra "stok bitti" denilmesi, stok miktarı ve kampanya koşulları önceden açık şekilde belirtilmemişse ihlal kapsamında değerlendirilebilecek.

Otomotiv: Reklamlarda uygun fiyatla tanıtılan giriş seviyesi araçların bayilerde "satıldı" gerekçesiyle tüketiciye sunulmaması ve müşterinin daha yüksek donanımlı modellere yönlendirilmesi de inceleme konusu olabilecek.

Giyim: Vitrinde indirimli olarak gösterilen ürünlerin mağazada veya kasada "son ürün satıldı" gerekçesiyle verilmemesi durumunda işletmenin uygulaması denetlenebilecek. Etiket fiyatı ile kasa fiyatının farklı olması halinde ise tüketici lehine olan fiyatın uygulanması esas alınacak.

Emlak: İnternet platformlarında piyasa değerinin çok altında fiyatlarla yayımlanan ve tüketiciyi aramaya yönlendiren "olta ilanlar" da mercek altında olacak. İlan için iletişime geçen tüketiciye "daire satıldı" veya "kiralandı" denilerek daha yüksek fiyatlı başka taşınmazların sunulması, aldatıcı ticari uygulama kapsamında değerlendirilebilecek.

Kaynak: {Haber Merkezi}