Gazze’deki Çevre Kırımı: Yok edilen zeytinliklerden Akdeniz’e giden atık sulara

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, COP31’de yaptığı konuşmada Gazze’de soykırım ile birlikte bir çevre kırımının da yaşandığını ifade etti. Gazze’de yaşanan çevre kırımını, uluslararası kuruluşların raporlarına yansıyan somut bilgiler çerçevesinde anlattık.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, COP31’deki konuşmasında İsrail’in Gazze’deki zulmünün soykırım ile sınırlı kalmadığını, aynı zamanda bir çevre kırımı yaşandığını vurguladı.

Dünyanın gözünün çevrildiği İklim Zirvesi’nde Gazze’ye yapılan saldırıların doğaya verdiği zarar boyutuna dikkat çeken konuşma uluslararası kamuoyunda ilgi gördü.

ALTYAPI ÇÖKTÜ

İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yaptığı saldırılarda 70 binin üzerinde insan katledilirken 175 binin üzerinde insan yaralandı.

Saldırılarda on binlerce binanın yıkılması, altyapının çökmesi nedeniyle yerleşim yerleri harabeye döndü.

Bu durum, geride kalanlar için hayatı daha da zorlaştırdı.

ZEYTİN AĞAÇLARI

İsrail’in saldırılarında tarım alanları, ağaçlık alanlar, su kaynakları da ağır şekilde etkilendi.

Gazze’deki çevre kırımının, Erdoğan’ın konuşmasında da vurguladığı en dikkat çekici ve simgesel başlıklarından birisi ise zeytin ağaçlarının uğradığı zarar oldu.

Zeytin ağaçları, Filistinliler için ekonomik bir gelir kaynağı olmanın ötesinde aynı zamanda bölgenin tarihsel ve kültürel mirasının bir parçası.

ZEYTİNLİK TAHRİBATI

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), Ekim 2024’te yayımladığı raporda, 7 Ekim 2023’te başlayan saldırılardan itibaren 1 yıllık süreçte Gazze’de 1 milyondan fazla zeytin ağacının söküldüğünü kayda geçirmişti.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) Eylül 2025’te paylaştığı verilere göre ise Gazze’deki zeytinliklerin yüzde 90’ı İsrail’in saldırılarında zarar gördü.

Tahrip olan zeytinlik alanı 2 bin 797 hektara ulaşırken, Gazze ve çevresinde 7 Ekim 2023’ten önce faaliyet gösteren 37 zeytin sıkma tesisinden bugün yalnızca 4’ü çalışabilir durumda.

BATI ŞERİA’DA DA ZEYTİNLİK KATLİAMI

Zeytin ağaçlarının tahribatı, Gazze’yle sınırlı kalmadı.

Batı Şeria’da da Filistinli çiftçilerin zeytinliklerine saldırılar yapıldı ve ağaçlar söküldü.

TARIM ALANLARINDA YIKIM

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP), Filistin Devleti’nin talebi üzerine hazırladığı, Eylül 2025’te yayımlanan “Gazze Şeridi’ndeki Çatışmaların Tırmanmasının Çevresel Etkileri” başlıklı rapor, Gazze’deki çevresel tahribatın detaylarını ortaya koydu.

UNEP’in uydu görüntüleri üzerinde yaptığı incelemeye göre Gazze’deki ağaçlık tarım alanlarının yüzde 97,1’i, yıllık ekin alanlarının ise yüzde 82,4’ü zarar gördü.

Uydudan 7 Ekim 2023 öncesi çekilen fotoğraflarda tarımsal faaliyet yürütülen arazilerin güncel fotoğrafları gerçeği gözler önüne seriyor.

Yine uydu görüntüleri incelemesi sonucunda çalılık alanların yüzde 95,1’inin, çayır alanlarının da yüzde 89’unun tahrip olduğu belirlendi.

TOPRAK SU TUTAMIYOR

Ağaçların ve bitki örtüsünün yok edilmesi hem tarımsal üretimi etkiledi hem de toprağın su tutma kapasitesinin düşmesine neden oldu.

İsrail ordusuna ait askeri araçların geçişiyle sıkışan toprakta yağmur sularının emilmesi de zorlaştı.

SU TESİSLERİ KULLANILAMAZ HALDE

Gazze’de çevre kırımının bir başka boyutunu da su kaynakları oluşturdu.

İsrail’in saldırıları nedeniyle su şebekeleri ve atık su arıtma tesisleri büyük zarar gördü.

UNEP’in değerlendirmesine göre Nisan 2025 itibarıyla su depolama ve pompalama tesislerinin kapasitesi yüzde 84 azaldı.

Atık su arıtma tesislerinin tamamının devre dışı kaldığı belirtilen raporda, tuzdan arındırma kapasitesinin de savaş öncesi seviyenin yüzde 31’ine gerilediği kaydedildi.